Gabaygii:hanfade Maxamed hiirad

Gabaygan waxa aan tiriyay bishan aynu ku jirno ee August 26 keedii. Ujeedada maansadu waa hoga tusaalayn iyo talo aan tolkay u gudbinayo. Waxa ii muuqatay in dagaalka maanta ka socda gudaha Soomaali Galbeed oo ah mid aan Soomaaliyi u dhammayni in uu yahay mid lagu halaagmaayo. Waxa cad in gumeysiga xabashida iyo tacadiyadooda lagaga hortegi karo oo keliya dagaal loo dhan yahay iyo midnimo. Sida hadda muuqata dagaalkan waxa ku keliya Maxamed Subeer. Taas oo ay caddahay sida cadceedda in ay ku heermayaan haddii aanay isdaba qaban.

Waxa intaas dheer xilliga maanta Soomaaliyi ku jirto oo ah mid ay u qaybqaybsan tahay reero iyo weliba Itoobiya oo kala daadsanaantaas awgeed maanta gacanta ku dhigtay Soomaali oo dhan. Caqli marka  ma’aha in la yidhaa Itoobiyada noocaas ah baan qaab qabiil kula dirirayaa.

Waxa ay maansadu reer tolkay oo dhulka aanu wadaagno usoo jeedinaysaa in xilligan maanta lagu jiro aanay dan ahayn in dagaal la galo, balse loo baahan yahay in xeel iyo garaad la isticmaalo. Horaa loo yidhi: colka wadhaf ma lagu dayay ee waxa ay ila tahay in bal maanta nabad wax lagu raadiyo, islamarkaanna la isdiyaariyo, Soomaalina la isla doonno.  Waxa weliba loo baahan yahay in Soomaali Galbeed qowmiyado badan bay kula dhaqan tahay Itoobiya ee in laga shaqeeyo sidii loo heli lahaa midnimadeeda.

Xilligan waxa loo baahan yahay in dagaal aan hub ahayn lala galo Itoobiya. Kaas oo aynu xuquuqdeenna ku raadasanaynno innagga oo aan irbad u dhaafin qolyaha maanta gacanta ku haya Itoobiya. Waxa maanta dunida galbeedka ku dhaqan kumaankum u dhashay degaanka Soomaali Galbeed oo qaddiyaddeenna iyo xuquuqdeenna si hufan usoo bandhigi kara. Waxa la marayaa xilli wax kasta oo caalamka dacaladiisa ka dhaca lagu ogaan karo daqiiqado. Dagaalkaas ayaa aragtidayda ku habboon in aynu xilligan galno.

Waxa iyana waajib ah in aqoonta, horumarka iyo nolosha dadkaba lagu tala galo in wakhti kooban kor loogu soo qaado. Waa in mar walba lagu dedaalaa in aynu xoojinno midnimada.

Waxa ay maansada Hanfade loogu magac daray tidhi iyada hogatusalaynaysa tolkay:

1. Axmedow ninkii hoorriyaa   talo ka hoostaaye
   
2. Habeen buu gudaa maalinimo  ay hadhkii tahaye
   
3. Ma haleeelo waanada markii   hoo la leeyahaye

4. Duul aan hareeraha wax jira   halista dhawraynin
   
5. Oo hoos u deyahayn kobtii   lagu halaagmaayo
   
6. Haadaan buu ka duulaa tashigaan  loo hubsanahayne

7. Haddaan talada madax haybadliyo  odayo haaneedin
   
8. Oo hadafka aayaha la rabo  hilin cad loo jeexin
   
9. Waa hagar naftii laga galoo  lagu hanqaarmaaye

10. Haddaan hoos u daadego  waxay hibatay laabtaydu
    
11. Dhaaxay hubqaadeen tolkay  hawlgal dirireede
    
12. Dhaaxay hujuumeen kufriga  xabashna heereene
    
13. Dhaaxay habeen iyo dharaar  weerar humayeene
    
14. Dhaaxaa waraabuhu hirqaday  hanaddadoodiiye
    
15. Dhaaxay habkii dowladnimo  u hanqal taageene

16. Ha yeeshee waxay ku hamiyeen haakah may odhane
    
17. Hannaankaa ka liitiyo siday  u hindisoodeene
    
18. Haasaasahaa laga gartaa tay  hadhow noqone

19. Afartaa ha’dii gabayga iyo  erayadii Hawd dheh
    
20. Horay waxaan u soo joogay iyo  hubantideedii dheh
    
21. Hawraarihii Samatar iyo  Cali habkiisii dheh
    
22. Hadal kalana waa haatan iyo   hawsha soconaysa
    
    
23. Halgankay wadaan reer Subeer  waa habawnimo e
    
24. Hawiraad naftooday galeen   hadimo xeel dheere
    
25. Xabashkaa hawada duulayee  badaha soo haabtay
    
26. Ee Soomaalidii heellanayd  halabsadee fuulay
    
27. Anaa keligay heensaynayoo   soo hoggaan baraya
    
28. Waa riyo hurdadu keentay iyo  qaar habsaanihiye

29. Bal inay dagaalkay humeen   lagu halaagmaayo
    
30. Ma hayaan hub iyo saanad iyo   ciidan heeganahe
    
31. Ma hayaan cid hiil iyo wax qabad   ay kula heshiiyeene
    
32. Kuwii hayb u xigay baan haddeer   hoyga gelinayne
    
33. Dar baa magaca haaraamayoo   kaaga haayiraye

34. Harti iyo Bah Geri baan hadayn   ficil horseedkiise
    
35. Hareertaa galbeed qaar jiraan   soo hinqanahayne

36. Geri iyo jidwaaq la hubsayoo   waa hamranayaane
    
37. Cawliyahan hub soo qaatay   baan lagu hallaynayne
    
38. Reer Aw habaar bay wadaan   nama haleeshaane
    
39. Hawiyaan hadh kuu jiidahayn  waa ku hodayaane
    
40. Isaaq hadalkii daayoo dhammaan  waa hundhudhayaane
    
41. Markii adiga hoobiye madfaca  lagu huluuqsiiyo
    
42. Hambadii dhulkeennii ka hadhay   wada hantiyaayaane
    
43. Annagana hamaansigaa xigaa   waa habeen qudha e
    
    
44. Makaahiil halkuu naga xigaa  haad ku dhacayaaye
    
45. Haro Xagarray kama foofiyaan  geel horweynno ahe
    
46. Abraahiin hubkaa lala dhacay   hibasho weyn reebye
    
47. Suldaankii hogtaa lagu fadhiyay   haatan laga waaye
    
48. Raggii halaha lagu maali jiray   waa hangool jabane
    
49. Arrintaa bal hoos ugu faqoo  hubantideed sheega
    
50. Haddii kalase anigaa hungiyo   ruux hadhiino ahe
    
    
51. Afartaana haasaawe iyo   hoga tusaalayn dheh
52. Tolkayaan sidii ila habboon   halista sheegeed dheh
53. Ma hagradee waxa aan hamiyo   waan u hurayaaye
54. Erey kalena waa hadal yaraan   dib u habayn mooday
    
    
55. Geesigu mar buu hebed noqdaa   calal hullaabtaaye
56. Hannaac iyo marbaa loo filaa   hooge taag darane
57. Huluulaha mar buu kaga jiraa   talo hogaankeede
58. Hubka iyo mar buu tiiriyaa   hootaduu sidayeM
59. Mar buu nacabka hoosaasiyaa  nabad ku heesaaye
60. Qosol aan halkaa jirin mar  buu kula hadaaqaaye
61. Halaq iyo mar buu sida  abees hilinka seexdaaye
62. Iyadaan la hadahayn mar  buu boqon haleelaaye
63. Cashaday habboon tahay   ayuu hadimo gaystaaye
64. Oo guluf horseed uu ka yahay  ma hadho reebaaye
    
    
65. Aniguna habkaasaan la rabay  ma hurahaygiiye
66. Harraatida kufaartaan lahaa   la herdankood dhaafe
67. Bulshadaa habsaantaan lahaa   horumar gaadhsiiye
68. Harraadkay qabaan baan lahaa  haro biyood jeexe
69. Hindisaha tacliintaan lahaa   waa hirgelaysaaye
70. Hawlgal caafimaad baan lahaa   hoyga ugu keene
71. Jidad wada haloosiya dhisaan   ku hammiyaa jeere
72. Mar haddaad hormuudkii tihiyo   madax hogaameedka
73. Degaamada hanuunshaan lahaa   heel isugu keene
    
    
74. Hanti lagu gunneeyiyo habliyo   hadallo suugaana
75. Dadka naga hor jeedaan lahaa   hadafka gaadhsiiye
76. Maamulkaa la hiifaan lahaa,    habacsanaan diide
77. Hud-hudkaan dhaliil waxaan lahaa   yaanu kuu heline
    
    
78. Wadaaddadan hubka qaatiyo   kuwaa wada humbaalleeya
79. Ee gaaladaa haaribka ah  u hanjabee maaga
80. Ee shacab ku hoobtaan madfaca   lagu halgaadaayo
81. Iyo horor naftiisiyo halliga    habar agoon haysa
82. Inay nagu hafraan maanan rabin  qaar habaaraniye
83. Maansadan hanfade loo baxshee    halawgu duulaayo
84. Huqda iyo hurgumadaa qalbiga    iga hulaaqaysa
85. Hingilaanta uurkayga iyo,    halasyadaa jiifa
86. Hal abuurkan aan qoray ma dhimin    hugunka laabtiiye
87. Dulkaasaan ku hoorshee higsada,   am I haaraama

Maxamed Hirad
San Diego California
E-mail:xagar2000@sbcglobal.net
_____________